Σάββατο, 18 Ιουνίου 2011

Η φαλτσέτα του τσαγκάρη

Το πρωί της Κυριακής 3 Νοέμβρη του 1896, μετά την απόλυση της εκκλησίας, δύο ευυπόληπτοι πατρινοί, ο τραπεζίτης Διονύσιος Φραγκόπουλος και ο σταφιδέμπορος Ανδρέας Κόλλας, συζητούσαν στην γωνία των οδών Ανεξαρτησίας (σημερινή οδός Γεροκωστοπούλου) και Ρήγα Φεραίου στο κέντρο της Πάτρας. Ο Φραγκόπουλος ήταν τιμημένος με το Σταυρό του Σωτήρα, ενώ ο πλούσιος έμπορος Κόλλας διατηρούσε υποκατάστημα στο Λονδίνο.

Ξαφνικά μπροστά τους προβάλλει, ο τσαγκάρης Δημήτρης Μάτσαλης, τον οποίο γνώριζαν και οι δύο. Χωρίς να τους απευθύνει το λόγο ο Μάτσαλης τράβηξε από τη μέση του ένα μαχαίρι και όρμηξε καταπάνω τους. O Φραγκόπουλος δέχτηκε το χτύπημα στην καρδιά και έπεσε νεκρός. Στη συνέχεια ο Μάτσαλης έβγαλε ένα περίστροφο και πυροβόλησε μία φορά τον Κόλλα τον οποίο τραυμάτισε ελαφρά.

Ο δράστης παρέμεινε στη θέση του περικυκλωμένος από το πλήθος που έτρεξε από τον πυροβολισμό και τις φωνές του Κόλλα. Κανείς όμως δεν τολμούσε να πλησιάσει τον τσαγκάρη με το περίστροφο στο χέρι. Ο Δημήτριος Μάτσαλης παραδόθηκε χωρίς την παραμικρή αντίσταση στους χωροφύλακες που έφτασαν μετά από αρκετή ώρα. Μέχρι τότε ήταν περικυκλωμένος από εκατοντάδες περίεργους πολίτες.

Κατά την ανάκριση του στην μοιραρχία δήλωσε ότι, ήταν αναρχικός ιδεολόγος και ότι δεν έχει καμία σχέση με τους σοσιαλιστές της Πάτρας, ενώ ήταν γεμάτος χαρά που κατόρθωσε να εξοντώσει έναν εκπρόσωπο της κεφαλαιοκρατίας: "Είμαι αναρχικός και οι αναρχικοί είναι υπέρ της βίας. Οι σοσιαλισταί είναι καταγέλαστοι και τίποτε με αυτούς δεν με συνδέει. Οι σοσιαλισταί θέλουν να επιβάλλουν τις απόψεις τους με την πειθώ, ενώ εγώ ως αναρχικός είμαι υπέρ της τρομοκρατικής βίας" . (Γιάννης Κορδάτος : Iστορία του ελληνικού εργατικού κινήματος, σελ.83).

Η ενέργεια του σανδαλοποιού Δημήτρη Μάτσαλη, αποτέλεσε την πρώτη αναρχική πράξη ατομικής βίας στην Ελλάδα. Μέχρι τότε, την δεκαετία του 1890, οι αναρχικοί του μικρού ελλαδικού βασιλείου, ταυτίζονταν με τον αναρχικό κομμουνισμό των Κροπότκιν και Ζαν Γκραβ, και όχι με την τάση της ατομικής τρομοκρατίας, με την οποία άλλωστε οι αναρχικοί κομμουνιστές είχαν πολιτικές διαμάχες σε διεθνές επίπεδο.

Η Πάτρα κατά το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, αποτελούσε την πύλη της χώρας στην Ευρώπη, ήταν πολύ μεγάλο εμπορικό κέντρο, με χαρακτηριστικότερο διακινούμενο προϊόν τη σταφίδα. Αποτελούσε έδρα πάμπλουτων εμπόρων και μεγαλοαστών.

Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος της πρώιμης καπιταλιστικής ανάπτυξης στην Πάτρα αναφέρω το εξής : Εκείνη την εποχή, το 1872, εγκαινιάστηκε το μικρό αντίγραφο της Σκάλας του Μιλάνου, θέατρο "Απόλλων" που κτίστηκε σε σχέδια του Ε. Τσίλερ. Η κατασκευή του έργου χρηματοδοτήθηκε από την αστική κοινωνία της Πάτρας στην οποία ανήκαν πολύ "βαριά" ονόματα της εποχής (Κλάους, Αμβούργερ, Γούναρης, Μάξιμος, Τριάντης). Στο θέατρο φιλοξενούνταν προς τέρψη των μεγαλοαστών χορηγών ευρωπαϊκές παραγωγές παραστάσεων όπερας!

Όμως, το ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον τον Νοέμβρη του 1896, είναι βαθιά επηρεασμένο από την κρίση της σταφίδας που οδηγεί στην εξαθλίωση ευρύτατα στρώματα πληθυσμού, ενώ το "δυστυχώς επτωχεύσαμεν" του Χ. Τρικούπη έχει ήδη διατυπωθεί τρία χρόνια πριν, οδηγώντας την χρεωκοπημένη Ελλάδα στην εποπτεία του Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου.
Από τις σοδειές της σταφίδας το κράτος παρακρατεί ποσοστό 15% της παραγωγής για τη λεγόμενη εθνική ποτοποιία χωρίς να αποδίδει στους παραγωγούς το παραμικρό.

Ωστόσο, η επαφή των πιο ανήσυχων πολιτικά Πατρινών με τα σοσιαλιστικά και αναρχικά ρεύματα που αναπτύχθηκαν εκείνα τα χρόνια στην Ευρώπη, δίνει στην Πάτρα την πρωτοκαθεδρία όσο αφορά την ανάπτυξη συλλόγων με σαφή αριστερή πολιτική τοποθέτηση. Έτσι το 1877 συστήνεται ο Δημοκρατικός Σύλλογος, που αποτέλεσε την πρώτη προσπάθεια σοσιαλιστικής οργάνωσης στη χώρα. Επισημαίνεται ότι ο Σοσιαλιστικός Σύλλογος του θεωρούμενου ως πατέρα του εγχώριου σοσιαλισμού Σταύρου Καλλέργη συγκροτήθηκε στην Αθήνα το 1885. Το 1893 ιδρύθηκε στην Πάτρα η Σοσιαλιστική Αδελφότης. Στις εκλογές του 1895 η αδελφότητα δημοσιοποίησε ένα έντονα ριζοσπαστικό πρόγραμμα, όταν τα λεγόμενα παλαιά κόμματα (Τρικούπης και Δεληγιάννης) δεν πρόβαλαν απολύτως τίποτα.

Σύμφωνα με τη διακήρυξη της Σοσιαλιστικής Αδελφότητας - από το βιβλίο του Β. Λάζαρη, Πολιτική Ιστορία της Πάτρας, που αποτελεί και τη βασική πηγή αυτού του ποστ - οι σοσιαλιστές θα αγωνίζονταν για την απονομή συντάξεων στους εργάτες, για τη νομοθέτηση ορίου ηλικίας των εργατών, για τη θέσπιση ανώτατου ορίου εργάσιμων ωρών και ελάχιστου ορίου ημερομισθίων, για τον εξαναγκασμό της πολιτείας να δίνει εργασία στους ανέργους, για την αυτονομική ομοσπονδία των δήμων, για την κατάργηση του στρατού και την ίδρυση εθνοφυλακής, για τη φορολογία των μεγάλων εισοδημάτων, για τη δωρεάν εκπαίδευση του λαού και την κατάργηση της προσωπικής κράτησης για χρέη...

Οι αναπόφευκτες συγκρίσεις με τις μοιραίες μνημονιακές επιλογές των σύγχρονων σοσιαλιστών σοκάρουν. Σε μία άλλη αχρονική παρατήρηση από τον μπλόγκερ, επισημαίνεται ότι, τη δράση και τις αρχές της σοσιαλιστικής αδελφότητας προπαγάνδιζε με ζήλο από τις στήλες της, η σημερινή δεξιά εφημερίδα των Πατρών "Πελοπόννησος".

Παράλληλα, στη δεκαετία του 1860, σημαντική θέση στην πόλη της Πάτρας κατείχε η ιταλική παροικία που κατοικούσε στην συνοικία του Αγίου Διονυσίου. H παροικία συγκροτήθηκε στα χρόνια 1848-1850 από δημοκράτες πρόσφυγες της ιταλικής επανάστασης του 1848, οι οποίοι εργάζονταν στα έργα της κατασκευής του σιδηροδρομικού δικτύου. Είναι βεβαιωμένο ότι, το 1896 αρκετά μέλη της ιταλοπατρινής κοινότητας έχουν προσχωρήσει στον αναρχισμό. Η όσμωση όλων αυτών των στοιχείων τοποθετούσαν την Πάτρα ως το κυριότερο αστικό χώρο ανάπτυξης των νέων ιδεολογικών ρευμάτων.

Σε μία σύνδεση με τις ημέρες μας οφείλω να σταθώ στη μνημονιακή απόφαση της σοσιαλιστικής κυβέρνησης να καταργήσει το σιδηροδρομικό δίκτυο της Πελοποννήσου, που εγκαινιάστηκε το 1884 και χτίστηκε με τη συμμετοχή και των ιταλοπατρινών. Έτσι ο καταγόμενος από την Πάτρα (όπου πρωτοεκλέχτηκε βουλευτής το 1981), πρόεδρος της σοσιαλιστικής διεθνούς, συνεχίζει τη μεγάλη σοσιαλιστική παράδοση της κοιτίδας των Παπανδρέου.

Το 1896 στην Πάτρα, κυκλοφορούν εφημερίδες με σοσιαλιστική ταυτότητα, ενώ η εφημερίδα "Επί τα Πρόσω" ανήκει στον γνωστό στις αρχές αναρχικό Μαγκανάρα, που διατηρούσε βεβαιωμένα, επαφές με αναρχικούς της Ευρώπης.

Ο ελληνικός τύπος της εποχής περιγράφει την Πάτρα ως την ακρόπολη της ελληνικής αριστεράς και σαν τροφό μαχητικών αναρχικών στοιχείων. Ο "Νεολόγος" των Πατρών την 9η Νοεμβρίου 1896 γράφει σχετικά "εγράφη (υπό του τύπου) ότι εν Πάτραις ο σοσιαλισμός και ο αναρχισμός έχουν βαθέος ριζοβολήσει , ότι αριθμούσι παμπληθείς οπαδούς, ότι οι αρχαί της μεταμφυτεύσεως αυτών εις το ημέτερον έδαφος ενάγονται εις εποχήν παλαιάν και ότι απειλείται υπό τούτων ο τόπος".

Η φόνος του Φραγκόπουλου αποτελεί όμως θέμα και για τις εφημερίδες της Βιέννης και του Παρισιού που παρουσιάζουν το γεγονός με σοβαρά πολιτικά άρθρα και αναλύσεις. Ο παρισινός "Χρόνος" τονίζει ιδιαίτερα τη δράση των σοσιαλιστών στην Πάτρα, παρά την εκλογική τους αποτυχία στις εκλογές του 1895.

Με την προτροπή των εφημερίδων των Αθηνών η αστυνομία ξεκίνησε άγριο κυνηγητό με σκοπό των εντοπισμό των συνεργών του Μάτσαλη. Για τις αρχές της εποχής στην Πάτρα, οι σοσιαλιστές, οι αναρχικοί, οι ιδιόρρυθμοι πατρινοί χριστιανοσοσιαλιστές, ακόμα και κάτι μισότρελοι στην Πάτρα που προπαγανδίζουν το τέλος της ξενόφερτης βασιλείας του Γεωργίου Γλυξμπουργκ του Α’, είναι όλοι το ίδιο πράγμα και απόλυτα επικίνδυνοι για τη δημόσια τάξη και ηθική.

Σαν αποτέλεσμα πραγματοποιήθηκαν εκτεταμένες συλλήψεις μέσα σε κλίμα τρομοκρατίας, με το πρόσχημα του εντοπισμού των συνεργών του Μάτσαλη, ενώ έκλεισε η εφημερίδα "Επί τα Πρόσω" και κατασχέθηκε το αρχείο του ιδιοκτήτη της, που φυλακίσθηκε από τις αρχές. Από τις έρευνες δεν προέκυψε το παραμικρό.

Την 7η Νοεμβρίου ο Μάτσαλης μεταφέρθηκε στην απομόνωση της φυλακής του κάστρου των Πατρών. Αποχαιρετώντας τους συγκρατούμενούς του στον θάλαμο "τέσσερα" του κάστρου, τους μοίρασε τα καθαρά ρούχα που είχε μαζί του. Σύμφωνα με τις πηγές φέρεται να τους είπε "σε λίγο όλοι θ' ακούσετε".

Καθώς περπατούσε προς την απομόνωση, άναψε τσιγάρο. Σε λίγα λεπτά ένας φοβερός κρότος συντάραξε τη φυλακή του κάστρου. Οι φύλακες βρήκαν τον Μάτσαλη σωριασμένο στο κελί του μέσα σε μία λίμνη αίματος. Το σώμα ήταν ακέφαλο. Ο Μάτσαλης είχε ένα φυσίγγιο δυναμίτιδας στο στόμα και χρησιμοποίησε το τσιγάρο για φιτίλι…

Έτσι γράφτηκε ο επίλογος της πρώτης αυτής αναρχικής δολοφονίας. Όμως, η ιστορία της φαλτσέτας του τσαγκάρη συνεχίστηκε, στις απίστευτης βαρβαρότητας συγκρούσεις ανάμεσα στις οργανώσεις και τα κόμματα της αριστεράς. Αρκετές είναι οι πολιτικές δολοφονίες που αφορούν περιστατικά ατομικής τρομοκρατίας και συνδέονται με τους τσαγκάρηδες, που χρησιμοποιούσαν τη φαλτσέτα με επιδεξιότητα, ως εργαλείο της τέχνης τους.

Ιδιαίτερα ανάμεσα στους τροτσκιστές "αρχειομαρξιστές" που θεωρούσαν τους σταλινικούς οπορτουνιστές, οι τσαγκάρηδες κατείχαν εξέχουσα θέση. Οι Παπαχελάς-Τέλλογλου στο βιβλίο τους «Φάκελος 17 Νοέμβρη», σε αναφορά στον αρχειομαρξιστή πατέρα του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου γράφουν :"Οι οπαδοί του Μήτσου Γιωτόπουλου απέκτησαν το χαρακτηρισμό "φαλτσέτες", επειδή τις χρησιμοποιούσαν συχνά στις συγκρούσεις τους με τους τσαγκάρηδες-μέλη του Κ.Κ.Ε".

Η τροτσκιστική εφημερίδα, "Σπάρτακος" το 1930, αναφέρει ως χαρακτηριστικό επεισόδιο των αρχειομαρξιστών εναντίον των πολιτικών τους αντιπάλων ότι, κατά την έναρξη των εργασιών του Ενωτικού Εργατικού Συνεδρίου, όπου μετείχαν αντιπρόσωποι εργατικών κομμουνιστικών σωματείων, προκλήθηκαν βίαια επεισόδια κατά τα οποία "οι Αρχειομαρξιστές με τα περίστροφα και τις φαλτσέτες εθέριζον τους αντιπάλους των". Υπήρξαν συνολικά 23 τραυματίες, ενώ η εφημερίδα ανέφερε μεταξύ άλλων ότι "οι αρχειομαρξιστές έχουν διαπράξει πλείστους φόνους εργατών συντηρητικών καθώς και κομμουνιστών, τόσον εις τας Αθήνας, όσο και εις την Θεσσαλονίκην, και Αγρίνιον, Καβάλαν κλπ." Στην αντίπερα όχθη, η δολοφονία του επικεφαλής των αρχειομαρξιστών του Αγρινίου, τσαγκάρη Πάνου Αναστασίου, από τους κομματικούς στο Καρπενήσι το 1945, και του τσαγκάρη Χ. Λαδά, στην Αθήνα, που είχε την ίδια τύχη το 1928, μαρτυρά την αποτελεσματικότητα της φαλτσέτας από όλες τις μπάντες...

Συνολικά, οι φαλτσέτες αποδείχτηκαν ανίκανες να αλλάξουν την πολιτική ιστορία αυτού του τόπου, σημειώνοντας ότι στην κατηγορία των τσαγκάρηδων δεν εμπίπτουν, οι βοσκοί συνταγματάρχες με τα τάνκς και οι γελοίοι παππούδες-κυνηγοί της φούστας- των σημερινών αντιπροέδρων. Από την εποχή του πρώτου περιστατικού της φαλτσέτας, αυτό του Νοεμβρίου του 1896, πέτυχαν ακριβώς το αντίθετο από ότι επιδίωκαν. Μετά την πράξη του Μάτσαλη η τρομοκρατία των αρχών στην Πάτρα, περιόρισε για σημαντικό χρονικό διάστημα τη δράση των σοσιαλιστικών ομάδων.

Η άοπλη πολιτική διαμαρτυρία αποδεικνύεται αναμφίβολα πιο αποτελεσματική με αποκορύφωμα την Τετάρτη 15 Ιουνίου, που η βροντερή φωνή της πλατείας, "καλλίτερα νεκροί παρά ταπεινωμένοι", κατάργησε στην ουσία την κυβέρνηση, και ένα καταγέλαστο ομοίωμα πρωθυπουργού, προκαλώντας μία χωρίς προηγούμενο γελοιοποίηση του πολιτικού συστημικού κατεστημένου, σπέρνοντας τον πανικό στους πολιορκημένους ενοίκους των παλαιών ανακτόρων και το πλατύ χαμόγελο στους οργισμένους εραστές της πατρίδας, κάνοντας πράξη την από χρόνια απειλή του "ένα γέλιο θα σας θάψει". Και από κυβέρνηση εθνικής σωτηρίας μας προέκυψε κυβέρνηση πασοκικής ενότητας, με τον Χοντρό πρόθυμο να βγάλει το κάρο από τη λάσπη, παίζοντας το τελευταίο του πολιτικό χαρτί, πριν τιμωρηθούν όλοι μαζί στην ανυπαρξία, σε αντίθεση βέβαια με κάτι πρώην μάγκες σοφούς εκσυγχρονιστές, που φοβήθηκαν μη γίνουν υπουργοί και παραιτήθηκαν από βουλευτές αξημέρωτα. Από κοντά και οι ξένοι νταβατζήδες τοκογλύφοι, να πλειοδοτούν ποιος θα πρωτοβάλει πλάτη για να μη κάνει το μπαμ η ψωροκώσταινα και γίνει η Ευρώπη, με τις αγορές και το ευρώ τους, καπνός στο κρεματόριο που έστησαν για τα γουρουνάκια της περιφέρειας.

Βεβαίως οι εξαιρέσεις επιβεβαιώνουν τον κανόνα. Έτσι πρόσφατα γίναμε αυτόπτες μάρτυρες της αποτελεσματικότητας της φαλτσέτας του πιο διάσημου σημερινού τσαγκάρη, του υπουργού Παπουτσή, που όπλισε με την πολιτική στάση του, τα χέρια των φονιάδων στο κέντρο της Αθήνας.


H αφορμή για το ποστ ήταν ένα σχόλιο του καλού συμπλόγκερ Squarelogic

8 σχόλια:

Τη 19 Ιουνίου 2011 - 1:14 π.μ. , Ο χρήστης Blogger Elias είπε...

Απολαυστικό

 
Τη 20 Ιουνίου 2011 - 11:34 π.μ. , Ο χρήστης Blogger vassper είπε...

Αριστη αναδρομή στην ιστορία της φαλτσέτας. Στο τέλος όμως με μπέρδεψες. Να βγάλουμε ή όχι τις φαλτσέτες?

 
Τη 21 Ιουνίου 2011 - 7:09 π.μ. , Ο χρήστης Blogger vasikos metoxos είπε...

Vassper, λάτρης της φαλτσέτας δεν υπήρξα ποτέ. Ισως γιατί κατάλαβα πολύ νωρίς ότι "τα καλλίτερα παιδιά σύντροφοι τα σκοτώνουν".
Όμοια, πάντα με απορία άκουγα τον "ύμνο" για τη φαλτσέτα του Κοεμτζή για παράδειγμα, του αγαπημένου μου Διονύση. Όταν μάλιστα γνώρισα και τον Κοεμτζή τότε κατάλαβα πολλά περισσότερα...
Ο φίλος Squarelogic αναρωτιώταν σε ένα σχόλιο του, λιγους μήνες πριν, αν θα βρεθεί ένας ex Λοκ να καθαρίσει την κατάσταση από τα πουλημένα τομάρια. Έτσι πήρα την ιδέα να ανεβάσω αυτό το ποστ.
Ομολογώ ότι η βία με αφήνει παντελώς αδιάφορο. Ακόμα και το φαινομενικά αθώο γιαουρτάκι και οι πέτρες στα κότερα της Κέρκυρας ζημιά κάνουν.
Το αίσθημα και μόνο ότι η πλατεία κατέβασε μία κυβέρνηση και ότι ο ΓΑΠ διατελεί σε πολιτική ομηρεία από τον πληθωρικό χοντρό μου αρκεί για αρχή. Τέτοια νίκη του κόσμου ήταν αδιανόητη δύο μήνες πριν.
Αυτή η κυβέρνηση πέρασε τις φαλτσέτες στο πεζοδρόμιο και η κοινωνία αντιστάθηκε. Και αυτό είναι πάρα πολύ...

 
Τη 23 Ιουνίου 2011 - 2:14 π.μ. , Ο χρήστης Blogger Λωτοφάγος είπε...

Τελικά, η αρχομανία, Βασικέ μου, τυφλώνει και τον πιο έξυπνο πολιτικό. Τι έκανε τον Βενιζέλο να αναλάβει τέτοιο πόστο σε μια παραπαίουσα κυβέρνηση;
Την ίδια απορία είχα και για τον Αρσένη και τη μεταρρύθμιση στην παιδεία που είχε αναλάβει: ήταν σίγουρο ότι θα τον έκαιγε πολιτικά!

Αυτόχειρες, αλλά ουχί ιδανικοί.

 
Τη 27 Ιουνίου 2011 - 4:50 μ.μ. , Ο χρήστης Blogger Linear είπε...

Ίσως σε ενδιαφέρει. Προσλήψεις προσωπικού. http://www.facebook.com/group.php?gid=55684733309&v=info

 
Τη 5 Ιουλίου 2011 - 4:00 μ.μ. , Ο χρήστης Anonymous Ανώνυμος είπε...

Το προβατο σε ρωτησε να βγαλει την φαλτσετα, ετοιμος να παρει μερος σε σφαγη....Πραγματικα ο χριστιανισμος εχει αφομοιωση τους παντες...
Θα ειμαστε ολοι παροντες στο τελος του χριστιανου ,εγω τοτε θα αρχισω να γελαω..

 
Τη 7 Ιουλίου 2011 - 12:41 π.μ. , Ο χρήστης Blogger squarelogic είπε...

ευχαριστώ για την τιμή,όμως το Μεσοπρόθεσμο μου έκοψε την όρεξη για blogging...;'οταν η οργή σε ξεπερνά τόσο που να σε...φιμώνει.
Δεν μπαίνω εύκολα στον κόπο να διαβάζω νομικά κείμενα,και μάλιστα τόσο δυσάρεστα,αλλά κάντε τον κόπο,διατρέξτε το λίγο εδώ σχολιασμένο
http://www.epikaira.gr/content/files/Efarmostikos_nomos_sxolia1.pdf

και μετά πείτε μου αν νοείται Ελληνας Βουλευτής να χειροκροτά την ψήφιση τέτοιου νομικού εξανδραποδισμού.

Και πάλι συγγνώμη για τον καθυστερημένο σχολιασμό μου,Βασικέ...

 
Τη 7 Ιουλίου 2011 - 11:43 π.μ. , Ο χρήστης Blogger vasikos metoxos είπε...

Και εγώ που νόμισα ότι ο Squarelogic τρόμαξε από τα αίματα στο μαχαίρι...))))

 

Δημοσίευση σχολίου

Εγγραφή σε Σχόλια ανάρτησης [Atom]

<< Αρχική σελίδα